Fiep Westendorp

Tekeningen van Fiep in het Rijksmuseum. Die tentoonstelling wilde ik zien! Of Leo het ook wel leuk zou vinden, wist ik niet. Maar die wilde graag naar Ed van der Elsken. En zo ging hij de trap op en bleef ik beneden.

Geen grote tentoonstelling, maar met heel veel tekeningen van Fiep. En voor velen een feest van herkenning, ook voor mij natuurlijk. De originele tekeningen voor Jip en Janneke, Otje, Floddertje, Pim en Pom.

Maar ook wat “oud” werk, dat eigenlijk nog steeds springlevend en actueel is. De moeder die haar dochtertje weg wil houden van die blote kunstmadam of Otjes vader Toss, die geen papieren heeft….., museumbezoekers in adoratie voor een kunstwerk. Dat blijft altijd wel een thema en daar wisten Fiep en natuurlijk ook Annie M.G. Schmidt op weergaloze wijze mee om te gaan.

Zo te kunnen tekenen, wat lijkt me dat fijn. In een paar lijntjes mensen neer te zetten, die zo echt en zo menselijk zijn. Wie goed kijkt, ziet ze nog dagelijks op straat, op TV of in de tram.

Ik vond het een heerlijke tentoonstelling.

Maritieme vrouwen

In het Maritiem Museum draait een tentoonstelling over maritieme vrouwen, want die wereld lijkt alleen uit mannen te bestaan. Maar wie verder kijkt, ziet dat ook talloze vrouwen hun deel van de taken vervullen. Aan boord, maar ook op de kade, in de haven en op kranen. Letterlijk van hoog tot laag.

wp-17770371749624829591721151391381
Enkele maritieme vrouwen van toen en nu

Deels is dat te danken aan de emancipatie, maar ook in vroeger tijden werkten heel veel vrouwen mee.
Ze waren reder, scheepsbouwer, eigenaar of voeren mee aan boord en verrichten daar diverse hand-en spandiensten. Sommigen waren zelfs piraat.

Niet alle vrouwen werden beroemd, maar Kenau Simons Hasselaar kennen we allemaal. Al werd haar naam jammer genoeg later een scheldwoord.

Aan al die vrouwen wordt in de tentoonstelling een eerbetoon gebracht. Allemaal weerstonden ze vooroordelen en belemmeringen, maar hielden stand.
En nu, een vrouw aan de top van een scheepswerf? Ja zeker, Thecla Bodewes leidt het familiebedrijf na de dood van haar vader en vertelt haar verhaal in een filmpje.

Ook is er aandacht voor de zeemansvrouwen. Zij hielden het huishouden hier draaiend terwijl hun mannen ver weg de oceanen bevoeren. Nu is er goeie communicatie mogelijk, maar vroeger kregen zij maar mondjesmaat bericht van hun man. En op hun beurt moesten die weer soms maanden wachten op een verse brief.

Leuk om eens een kijkje te nemen. De tentoonstelling loopt nog lang door, tot in de zomer van 2027.

Papier (2)

Niet alleen Peter Gentenaar, maar ook zijn vrouw Pat Gentenaar-Torley werkt met vormen van papier. Het werk van Pat lijkt te zijn geschilderd, maar bestaat uit verschillende lagen papierpulp.

Door niet op papier te schilderen maar vanaf de onderzijde te beginnen, wordt een voorstelling laag voor laag opgebouwd. Op een vacuümtafel wordt het dan tot één geheel gemaakt.

Hoe zoiets technisch gaat, werd me niet helemaal duidelijk. Maar de werken spraken voor zich en ik was er weg van. Kleurige voorstellingen die ik zo aan de muur zou willen hangen.

Ook de werken uit de vroegste periode, toen ze nog meer bezig was met weeftechnieken waren mooi, maar weer geheel anders.

Ook deze tentoonstelling is nog tot en met 6 september 2026 te zien in Museum Rijswijk.

Papier (1)

Marthy schreef er al over, de tentoonstelling van Peter Gentenaar en Pat Gentenaar-Torley in Museum Rijswijk. 

De grote vormen die Peter Gentenaar maakt, zijn waarschijnlijk redelijk zwaar van zichzelf en ze hangen stil. Toch gaven ze mij het gevoel te zweven, te fladderen in de ruimte. Ze bestaan uit papierpulp, maar door hun verschillende vormen, een klein beetje versteviging met dunne bamboestukjes en de hand van de meester krullen, plooien en vormen ze zich.

Sommige zijn wit, maar toch niet egaal van kleur. Andere objecten hebben meer of minder kleur in zich. Wat het zijn? Vormen, schelpen, wolken of dat wat je er in wilt zien. Ze maakten op mij een enorme indruk en ik vond ze prachtig.

De tentoonstelling “Fibers of life” is nog tot en met 6 september 2026 te zien in Museum Rijswijk.

Bescheiden glamour

Samen met zwager en schoonzus gingen we naar de tentoonstelling “De smaak van Soestdijk”. een tentoonstelling die gehouden wordt (nog tot 29 maart 2026) in Paleis Soestdijk.

Met een kijkje in de keuken van het Paleis, de eetkamer van koningin Juliana, de jachtkamer. Zo kon je zien hoe destijds onze vorstin er met haar gezin leefde.

En met een keur van allerlei serviezen en bestek. Ook was in een van de grote zalen de tafel gedekt voor een groot diner, compleet met lakeien, zwaar zilveren bestek en uitgelezen porselein.

Alles ademde een bescheiden luxe uit, maar je voelde dat “doe maar gewoon, dat is gek genoeg” toch de boventoon voerde. Wie wel eens in een Frans paleis zoals Versailles is geweest, ziet het verschil. Niet te veel pracht en praal, maar bescheiden glamour.

Natuurlijk proefden we de smaak van het paleis in de vorm van kleine taartjes, die gebakken waren door Robèrt van Bekhoven. En ik kon ik het niet laten, maar ging uiteindelijk de deur uit met een kookboekje. Om ook thuis de smaak van Soestdijk te kunnen proeven.

Kawase Hasui

Meteen toen ik de aankondiging voor de tentoonstelling van houtsneden van Kawase Hasui in het Japanmuseum SieboldHuis zag, wisten Leo en ik dat we daar naar toe wilden.

Kawase Hasui (1883-1948) maakte prachtige houtsnedes. Japanse landschappen, tempels, vaak met dikke sneeuw bedekt, dromerige landschappen in de schemering en natuurlijk de berg Fuji.

Maar er is meer te zien. Hasui maakte ook boekomslagen, toeristen posters en kerstkaarten. Een mooie tentoonstelling, waar we soms prenten ontdekten van plekken wij ook bezocht hadden.

Ik maakte een kleine impressie, maar er is veel meer te zien.

Titanic

De tentoonstelling Titanic and Fashion in het Kunstmuseum wilde ik graag zien. Dus gingen we deze week naar Den Haag, want er is nog maar tijd tot en met zondag 25 januari 2026. Dan valt het doek voor deze tentoonstelling.

Niet alleen de mode uit die tijd is het aankijken waard, de hele tentoonstelling ademt sfeer. Want tentoonstellingen inrichten dat kan het Kunstmuseum heel goed. Met veel oog voor details, niet alleen in de dingen rondom het onderwerp. Zelfs de vloeren waren deel van het decor.

Je kon zowat de teer en zeelucht ruiken en de modellen stonden alsof ze meteen aan boord konden gaan. Er was een grote diversiteit aan kleding te zien. Niet alleen damesjaponnen, ook heren in jacquet en kindermodellen toonden wat er in die tijd zoals gedragen werd. Dat alles omzoomd met koffers, hoedendozen, parasols en nog veel meer. Ook was er aandacht voor de kleding van minder rijke passagiers.

Ook werden parallellen met de mode van nu getrokken. De frèle stoffen van Iris van Herpen, schuimend als zeewater, stoere werkkleding en pakken lijkend op duikkleding. Daar heb ik geen foto’s van gemaakt.

Maar ik ben blij dat ik deze tentoonstelling heb kunnen zien.

Banket van de Fazant

We kennen de verhalen over schranspartijen, enorme diners en tig gerechten in een banket. Soms zien we er beelden van. Maar stel je zoiets voor in 1454, dus bijna 600 jaar geleden. Wat zou men daar geserveerd hebben? Daar kun je je nu weinig bij voorstellen. Toch was het door Filips de Goede aangerichte Banket van de Fazant van een ongekende grootte. En het duurde meer dan 18 dagen.

Het begon in Rijssel (Lille) op zondag 17 februari 1454 met een koninklijke verloving, werd gevolgd door nog meer dagenlange feestelijkheden en eindigde met een enorm theater van ongekende heerlijkheden. Met orkest in een schelp van deeg, met een levende olifant waarop een vrouw reed. Er was muziek, er werden allegorieën opgevoerd, kortom er waren kosten nog moeite gespaard voor een spektakel van ongekende afmetingen.

En uiteindelijk kwam dan die goudfazant ten tonele. Filips de Goede verzocht aan alle aanwezige edelen een eed op dat dier te doen en vooral veel geld te doneren. Want hij wilde de Turken gaan verslaan met een nieuwe kruistocht, waarbij de Turken eens en voor altijd verslagen zouden worden.

Op de tentoonstelling in het Limburgs Museum was de glitter en glans van dit spektakel mooi verbeeld met een paviljoen van “gouden” reuze pailletten, stonden er overvloedige gerechten en waren de wanden versierd met wandtapijten.

Met enige fantasie krijg je een beeld van de enormiteiten, zeker als je het in die tijd verplaatst.

Er was een film met telkens die fazant, met een ketting vol edelstenen. Daartussendoor kon je eden lezen, die de edelen hadden uitgesproken. En al moest dan het Christendom verdedigd worden, veel van die eden schonden het gebod van “gij zult niet doden”. De kruistocht kwam er overigens nooit.

Bourgondiërs

Maar we gingen natuurlijk vooral naar Venlo om de tentoonstelling van de Bourgondiërs te bekijken. Ik was al aardig in de stemming gebracht door het boek en de podcast van Bart van Loo. Maar hier lagen nu de relikwieën, stonden de beelden en hingen de schilderijen uit die tijd.

img_20251008_1444106054015809138023878365

Een tentoonstelling in beperkt licht, omdat veel van de voorwerpen uiterst kwetsbaar zijn. Maar alles werd zonder meer prachtig uitgelicht. Voor wie wil zijn er audiotours te verkrijgen en uitgebreide informatie staat op de wanden te lezen.

Het ene moment sta je oog in oog met Flips de Goede, Karel de Stoute of Maria van Bourgondië. Wat verderop staan houten beelden, zo mooi en fijn gesneden. Iets waarover ik me altijd weer verwonder, omdat de kunstenaars destijds alleen hamer, beitel en vijl ter beschikking hadden. En dan toch zulke levensechte en gedetailleerde voorstellingen maken…. ik ben er altijd weer stil van.

Er was een grote plek ingericht voor het “Buffet van de Fazant”, maar daarover vertel ik later.

En dan waren er waren nog boeken, wandtapijten, beeldhouwwerken, gouden en zilveren voorwerpen.

En toch maakte ik niet veel foto’s. Dit is iets wat je gezien moet hebben, de sfeer ondergaan en zelf ervaren. En vooral van moet genieten, omdat we niet zo vaak zo dicht bij die Bourgondiërs en de Middeleeuwen kunnen komen.

De tentoonstelling in het Limburgs Museum is nog te zien tot en met 1 februari 2026.

Havendagen

Het eerste weekend van september is traditioneel het weekend van de Havendagen in Rotterdam. Vroeger een heel groot feest, tegenwoordig lijkt het een beetje bescheidener te zijn. Maar Rotterdam, haar historie, de haven, het blijft belangrijk voor Nederland.

Wij gingen afgelopen zaterdag een kijkje nemen op de Schiedamsedijk, waar het Maritiem Museum zit. Langs de kade lagen een heleboel oude schepen en scheepjes, die vroeger dagelijks het beeld van de haven bepaalden.

De oude kranen behoren tot het buitenmuseum van het Maritiem en staan altijd op de kade, net als de motoren. Maar nu werkten sommige van de zware machines. Ze stampten ritmisch en je rook de geur van diesel, teer en touwen. Oudgedienden wilden maar al te graag uitleg geven.

We snoven de sfeer op, haalden in het zonnetje herinneringen op aan toen we nog werkten. En tot slot liepen we door de stad, namen een -misschien wel laatste- ijsje op de Hoogstraat.