Jan van der Vaart

Toen ik in het Kunstmuseum in Den Haag was voor de Titanic-tentoonstelling, zag ik dat er ook werk van Jan van der Vaart tentoongesteld werd. Dat wilde ik ook wel graag zien.

Toen ik in Museum Boymans-van Beuningen werkte, was Jan van der Vaart nog niet zo bekend. Ik herinner me toen wel een tentoonstelling van hem en misschien nog andere keramisten.

Jan van der Vaart maakte heel strakke maar mooie vazen. Robuuste objecten, waar bloemen goed in uitkomen.

Maar een vaas alleen is ook al een schoonheid, die een eigen plek in het interieur heeft. Vaak rechthoekig en dus niet gedraaid op een draaischijf, maar opgebouwd uit lappen klei.

Later maakte hij ook vazen in glas.

Armoede

De passagiers van de Titanic waren niet allemaal rijk en welvarend. Niet iedereen had het geld om een luxe hut te betalen. Op de lagere dekken huisden de mensen die de minst comfortabele overtocht maakten. Bijeen gepropt, zonder al te veel sanitaire mogelijkheden, moesten ze zien te overleven. Hun bagage zat niet in luxe koffers en hoedendozen. Ze hadden schamele tassen en hun enige kleding was dat wat ze aanhadden.

Ook aan deze passagiers was gedacht bij de tentoonstelling in het Kunstmuseum. Maar wie maar één stel kleding heeft, draagt die tot het op de draad versleten is. Wat kapot is werd gerepareerd, versteld, opnieuw versteld en nog een beetje bijgewerkt. En dan is het alleen nog maar goed voor de lompenboer.

Wie in Den Haag met de tram naar het museum rijdt, komt door allerlei keurige buurten met fraaie huizen. Er lijkt geen plek voor armoe. Maar dan ineens wijst een mevrouw naar buiten en zegt tegen haar man: “Kijk, daar. Ze staan er weer”.

In een bocht staat een kraampje met wat mannen en vrouwen er omheen. Op de grond ligt kleding. Het bord ernaast geeft aan dat er jassen te krijgen zijn. Want ook in zo’n rijke gemeente wonen mensen die geen nieuwe jas kunnen betalen en dus leven moeten van “bedeling”.

In al die jaren is er nog niet eens zoveel veranderd in de wereld….

Titanic

De tentoonstelling Titanic and Fashion in het Kunstmuseum wilde ik graag zien. Dus gingen we deze week naar Den Haag, want er is nog maar tijd tot en met zondag 25 januari 2026. Dan valt het doek voor deze tentoonstelling.

Niet alleen de mode uit die tijd is het aankijken waard, de hele tentoonstelling ademt sfeer. Want tentoonstellingen inrichten dat kan het Kunstmuseum heel goed. Met veel oog voor details, niet alleen in de dingen rondom het onderwerp. Zelfs de vloeren waren deel van het decor.

Je kon zowat de teer en zeelucht ruiken en de modellen stonden alsof ze meteen aan boord konden gaan. Er was een grote diversiteit aan kleding te zien. Niet alleen damesjaponnen, ook heren in jacquet en kindermodellen toonden wat er in die tijd zoals gedragen werd. Dat alles omzoomd met koffers, hoedendozen, parasols en nog veel meer. Ook was er aandacht voor de kleding van minder rijke passagiers.

Ook werden parallellen met de mode van nu getrokken. De frèle stoffen van Iris van Herpen, schuimend als zeewater, stoere werkkleding en pakken lijkend op duikkleding. Daar heb ik geen foto’s van gemaakt.

Maar ik ben blij dat ik deze tentoonstelling heb kunnen zien.

Toetjes

Er zijn, denk ik, maar weinig mensen die geen toetjes lusten. Die zijn er dan ook in allerlei vormen en smaken en dus kan iedereen wel iets lekkers bedenken als afsluiting van de maaltijd.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de tentoonstelling “Grand dessert” in het Kunstmuseum in Den Haag druk bezocht wordt. Het is een lust voor het oog en je neus. Want er zijn allerlei geuren te herkennen, je kunt (met je ogen) genieten van drilpuddingen tot ijscoupes in soorten en maten.

Samen met Lies bekeek ik een enorme verzameling puddingvormen, konden we likkebaardend kijken naar gehaakte fruittaarten, macarons en andere heerlijke zoetigheden. Er was een grote proeverij van taartjes, koekjes, bonbons en snoep te bewonderen. Niet te eten, want de kunstenares is allergisch en mag geen desserts eten. Dan maar van glas, net zo mooi, zoet en heerlijk om te bekijken. Maar zonder allergenen en zonder calorieën…. 😉

Er was ook plaats ingeruimd voor kookboeken, zodat we even konden uitrusten en een beetje inspiratie op doen om thuis te gaan koken en bakken.

Kortom een heerlijke tentoonstelling, mooi opgesteld en sfeervol. Ik kon er niet genoeg van krijgen, dus ga ik zeker nog een keertje kijken.

Besluiteloos

Er zijn van die dingen, die je aan het denken zetten. Nee, ik bedoel geen grote problemen, maar dingen van alledag.

Op de Dior-tentoonstelling zag ik deze robe. Een keurige jurk, die je bij veel gelegenheden kunt dragen. Op het kaartje las ik dat het een namiddag-robe is. Er waren natuurlijk ook ochtend- en avondjurken.

Nou draag ik nog maar zelden jurken en verkleden overdag doe ik ook niet vaak. Dat wat ik ’s morgens aantrek, moet de hele dag voldoen. Hooguit trek ik ’s avonds een gemakkelijke joggingbroek en lekkere trui aan.

Maar de clientèle van Dior moet toch een heel andere dagindeling hebben gehad. Want de jurk werd beschreven als “Robe indécise” (besluiteloze jurk).

Ik zie dan zo’n madame voor de kast staan en twijfelen welke jurk het zal worden. Kan dat op dit moment wel of kan dat nou net niet meer….?

Tja, er zijn problemen in maten en soorten….!

Details

Op de tentoonstelling van Dior mode die ik vorige week bezocht, werd ik vooral gefascineerd door het vele borduurwerk en stoffen met structuren. Die structuur zat niet in het weefsel, maar werd gevormd door kraaltjes, lovertjes of minutieus borduurwerk.

Neem dit ensemble, dat er op het eerste gezicht helemaal niet zo spectaculair uitziet. Poederkleuren en een mooie coupe van het jasje. Rokje met niet al te veel speciale details.

Maar toen ik er met mijn neus (bijna) bovenop zat, zag ik dat al die mini-ruitjes steekje voor steekje zijn gemaakt.

Geen mode die Marie Modaal kan betalen, maar vertaald in een andere en voordeliger stof, wordt het al snel een leuk pak.

Het moet zeeën van tijd kosten om dergelijke japonnen te maken, wanneer alles met de hand wordt versierd. Hoewel er tegenwoordig heel veel machinaal gemaakt kan worden en zelfs een prima kwaliteit kan opleveren.

Dit soort couture modellen vormt de inspiratie voor confectie ontwerpers en coupeuses of heel handige thuisnaaisters.

Tentoonstelling

Met schoondochter sprak ik af in Den Haag. Eerst even gezellig een stukje Haagse sfeer proeven, door de Passage en zo naar de tram richting Kunstmuseum. Daar is een tentoonstelling over het werk van het modehuis Dior, die we samen bekeken. Christian Dior, die eerst architect wilde worden, werd het boegbeeld van de na-oorlogse mode.

Na een tijd van strenge en rigide modellen gaf hij de vrouw weer een figuur. De New Look veroorzaakte een soort van omwenteling. In een tijd van schaarste en rantsoenering bedacht Dior japonnen met ruime cirkelrokken, frêle silhouetten en zwierige avondjurken. De happy few die het zich konden veroorloven, kochten de modellen, die de inspiratie waren voor de mode die het straatbeeld ging bepalen.

Een prachtige tentoonstelling, met niet alleen ontwerpen van Christian Dior, maar ook van zijn opvolgers zoals Yves Saint-Laurent, Marc Bohan, Gianfranco Ferré, John Galliano, Raf Simons en Maria Grazia Chiuri.

Veel van de ontwerpen zijn tijdloos. Op het eerste gezicht lijken sommige japonnen tamelijk eenvoudig, maar als je goed keek, dan bleken de stoffen niet zomaar weefsel te zijn, maar waren ze volledig geborduurd. Met pailletten, kraaltjes, lovertjes of zijde. Of was de japon geheel gemodelleerd naar het figuur van de draagster en was de stof niet rechttoe/rechtaan maar op een speciale manier gesneden.

Ook een zaal was gevuld met alleen maar de fraaie, soms overdadige juwelen, waar Dior faam mee maakte.

Met vaak grote bloemmotieven, veel glitter en schitter. Juwelen om te imponeren, maar stijlvol te imponeren. Ondanks de afmetingen toch zeer draagbaar.

Een prachtige tentoonstelling die een bezoek zeker waard is!

Niet zo als verwacht

Meteen toen ik de aankondiging van de tentoonstelling over Alphonse Mucha in Den Haag zag, wist ik dat die beslist zou moeten zien. Het duurde even, maar uiteindelijk gingen Leo er ik er dan toch heen. En toen viel het gewoon tegen.

Waarom kan ik eigenlijk niet zo één, twee, drie zeggen. Ik had het groter, en vooral grootser verwacht. Die enorm grote getekende posters waren beslist mooi, maar op de een of andere manier miste het voor ons de sfeer en de swung die we wel verwacht hadden.

Misschien had ik me er te veel van voorgesteld, misschien waren we nog niet helemaal terug in de “tentoonstellingsmood” na al die maanden van niet kunnen of mogen. Wie zal het zeggen?

Maar wie toch nog eens met eigen ogen wil zien, Alphonse Mucha is nog te zien tot en met 28 augustus 2022 in het Kunstmuseum in Den Haag.

Kwestie van smaak…

Dit schilderij had ik niet zo gauw toegeschreven aan Claude Monet. Aan wie dan wel, geen idee! Maar dit is niet de stijl en de voorstellingen die me bij zijn naam voor de geest komen.

Bij Claude Monet denk ik in eerste instantie aan zijn schilderijen van bloemen, planten, waterlelies. Zie ik zachte kleuren, enorme doeken en proef ik de sfeer van Musée Marmottan in Parijs. Maar nu hangen er een aantal schitterende werken in het Kunstmuseum (de naam Gemeentemuseum is in de ban gedaan) in Den Haag.

Zoals te verwachten was, was het druk. Maar gelukkig niet zo druk dat je niet de tentoonstelling uit het oog verloor. Je kunt een app downloaden op je telefoon en met een beetje gehannes lukte het ons. Zodoende kregen we bij een aantal schilderijen uitleg. Maar ook zonder die uitleg zijn ze vrijwel allemaal prachtig. Dat Monet de laatste dertig jaar van zijn leven vrijwel niets anders schilderde dan de kleuren van zijn tuin in Giverny wist ik vagelijk. Maar dat schilderijen tot begin jaren vijftig een beetje verwaarloosd waren achter gebleven in zijn atelier en er nauwelijks belangstelling voor was, was nieuw voor mij.

Ach ja, ook in kunst is er altijd een bepaald soort mode en raakt het een en ander uit de gratie. Dat wat nu opgehemeld wordt, kan over een tijdje zo maar totaal verguisd worden. Gelukkig werden deze schilderijen herontdekt en door musea aangekocht en tentoongesteld. Het Kunstmuseum heeft met bruiklenen van over de hele wereld een schitterende tentoonstelling gemaakt.