Armoede

De passagiers van de Titanic waren niet allemaal rijk en welvarend. Niet iedereen had het geld om een luxe hut te betalen. Op de lagere dekken huisden de mensen die de minst comfortabele overtocht maakten. Bijeen gepropt, zonder al te veel sanitaire mogelijkheden, moesten ze zien te overleven. Hun bagage zat niet in luxe koffers en hoedendozen. Ze hadden schamele tassen en hun enige kleding was dat wat ze aanhadden.

Ook aan deze passagiers was gedacht bij de tentoonstelling in het Kunstmuseum. Maar wie maar één stel kleding heeft, draagt die tot het op de draad versleten is. Wat kapot is werd gerepareerd, versteld, opnieuw versteld en nog een beetje bijgewerkt. En dan is het alleen nog maar goed voor de lompenboer.

Wie in Den Haag met de tram naar het museum rijdt, komt door allerlei keurige buurten met fraaie huizen. Er lijkt geen plek voor armoe. Maar dan ineens wijst een mevrouw naar buiten en zegt tegen haar man: “Kijk, daar. Ze staan er weer”.

In een bocht staat een kraampje met wat mannen en vrouwen er omheen. Op de grond ligt kleding. Het bord ernaast geeft aan dat er jassen te krijgen zijn. Want ook in zo’n rijke gemeente wonen mensen die geen nieuwe jas kunnen betalen en dus leven moeten van “bedeling”.

In al die jaren is er nog niet eens zoveel veranderd in de wereld….

Titanic

De tentoonstelling Titanic and Fashion in het Kunstmuseum wilde ik graag zien. Dus gingen we deze week naar Den Haag, want er is nog maar tijd tot en met zondag 25 januari 2026. Dan valt het doek voor deze tentoonstelling.

Niet alleen de mode uit die tijd is het aankijken waard, de hele tentoonstelling ademt sfeer. Want tentoonstellingen inrichten dat kan het Kunstmuseum heel goed. Met veel oog voor details, niet alleen in de dingen rondom het onderwerp. Zelfs de vloeren waren deel van het decor.

Je kon zowat de teer en zeelucht ruiken en de modellen stonden alsof ze meteen aan boord konden gaan. Er was een grote diversiteit aan kleding te zien. Niet alleen damesjaponnen, ook heren in jacquet en kindermodellen toonden wat er in die tijd zoals gedragen werd. Dat alles omzoomd met koffers, hoedendozen, parasols en nog veel meer. Ook was er aandacht voor de kleding van minder rijke passagiers.

Ook werden parallellen met de mode van nu getrokken. De frèle stoffen van Iris van Herpen, schuimend als zeewater, stoere werkkleding en pakken lijkend op duikkleding. Daar heb ik geen foto’s van gemaakt.

Maar ik ben blij dat ik deze tentoonstelling heb kunnen zien.

Boek

Cathalijne Boland: Reuchlins reis

Een boek over de Holland-Amerika Lijn, dat wilde ik wel lezen. Geen roman, geen reisverslag, maar het leven van een man in goede doen. Hij is zoon van de oprichter van de Holland-Amerika Lijn, behoort tot de gegoede burgerij van Rotterdam.

Hij reist van in luxe hutten van Europa naar Amerika, woont in New York, maar ook in Wenen, Bremen en Parijs. Zijn thuis is toch Rotterdam, waar zijn vrouw Atie en zijn kinderen op hem wachten.

Zijn leven staat in schril contrast met de levens van de miljoenen landverhuizers, die ook aan boord van de grote oceaanstomers gaan. Op weg naar een onzekere toekomst, weg van de honger en ontberingen in Oost Europa en vaak niet erg welkom in de Verenigde Staten. Zij reizen niet in een luxe hut, maar in grote ruimen. Waar de bedden boven elkaar gestapeld zijn en geen contact mag worden gelegd met de mensen van de eerste en tweede klas.

Als directeur van de HAL maakt Reuchlin de maidentrip met de Titanic mee. Helaas behoort hij niet tot de overlevenden.

Ik vond het niet een gemakkelijk boek om te lezen. Er komen veel personages in voor en het is lastig een goed tijdsbeeld te krijgen. Voor mij hadden de gedeelten over de landverhuizers nog wel uitgediept mogen worden.

Maar als geheel heeft het boek me wel geboeid. Te meer daar er erg veel over Rotterdam te lezen valt. Al is veel daarvan in de loop van de tijd en de oorlog verloren gegaan.